“Một miền đất, bé chăn trâu tập trận
Lớn, ngai vàng vẫn
nhớ bóng cờ lau
Đời trận mạc gửi
hồn trên lưng ngựa
Cố đô rêu phong trùng điệp núi xanh màu”
Một miền đất sinh vương,
sinh thánh, tiếng quân xưa vẫn còn vọng đến bây giờ, để nghìn năm vẫn bồi hồi
nhớ về đất cố đô. Những vần thơ dội lên từ ký ức thẩm sâu đang dẫn dắt chúng ta
về với vùng đất cố đô xưa. Hoa Lư là kinh
đô đầu tiên của nhà nước phong kiến trung ương tập quyền Việt Nam, được Đinh
Tiên Hoàng khởi dựng, một tòa kinh thành đá kỳ vĩ có một không hai trong lịch sử
dân tộc suốt hành trình dựng nước mấy ngàn năm. Đây cũng là nơi từng lưu dấu sự
hưng vong, cung vàng điện ngọc của bao bậc đế vương, hoàng hậu trải suốt 42 năm trị vì của ba triều
đại kiêu hùng là Đinh - Tiền Lê và buổi đầu thời Lý từ năm 968 đến 1010. Chúng
ta hãy cùng ngược dòng thời gian, trở về thế kỷ X để tìm gặp hình ảnh của Dương
Vân Nga, một người phụ nữ có vai trò quan trọng đối với tiến trình phát triển của
lịch sử Việt Nam, một người phụ nữ bình thường với biết bao trăn trở, suy nghĩ
trước những thị phi, điều tiếng của triều đình, gia
đình, dòng tộc để rồi vượt lên trên tất cả Hoàng hậu đã hy sinh lợi ích của bản
thân để phục vụ lợi ích nước nhà. Chân dung của vị Hoàng hậu đặc biệt này sẽ được
khắc họa qua hành trình nàng trở thành mẫu nghi nhị triều Đình - Tiền Lê.
Cố đô Hoa Lư - nơi lưu giữ dấu ấn hưng vong của ba triều đại Đinh - Lê - Lý -Trần. ảnh sưu tầm.
Dương Vân Nga có vẻ đẹp của một bậc quốc sắc thiên hương
Dương Vân Nga (? – 1000), người Ái Châu (Thanh
Hóa), là con gái một nha tướng của Dương Đình Nghệ. Theo các truyền thuyết dân
gian, sinh thời Dương Vân Nga rất xinh đẹp. Nàng có gương mặt bầu bĩnh như
khuôn trăng, song vẫn có nét thanh
tú, cao sang như áng mây bồng bềnh. Cái tên Vân Nga (mây trăng) của nàng cũng
hàm ý được điều đó. Nước da
của nàng trắng hồng và đôi mắt phượng mày ngài lúc nào cũng long lanh đầy tình
tứ. Các nhà nghiên cứu cho rằng Dương Vân Nga là người phụ nữ đẹp nhất trong lịch
sử Việt Nam. Vẻ đẹp của nàng quyến rũ đến nỗi mỗi bước đi cũng làm cả vùng
thiên nhiên, cây cỏ xao động, bừng sáng. Vẻ đẹp của nàng được mô tả qua những
vần thơ trong cuốn Hoàn Vương ca thích (tìm thấy ở Hà Nam):
“Đồi
đông điểm ngọc, đồi tây mây vàng
Suối
trong tựa ánh nguyệt tràn
Mây
ngồi xổm, cá lượn đàn lên mây
Chim
kề mỏ, bướm xỏ mày
Bao
nhiêu suối chảy thành cây đàn cầm,…”
Hình tượng sắc đẹp phúc hậu và thanh tú của Thái hậu Dương Vân Nga, ảnh sưu tầm.
Dương Vân Nga có vẻ đẹp của bậc quốc sắc
thiên hương mà trong thiên hạ khó có thể tìm được người thứ hai. Vẻ đẹp của
nàng tựa như vẻ đẹp của những bông hoa quỳnh nở rộ rực rỡ trong những đêm trăng
sáng, tỏa ra một mùi hương nhẹ nhàng, thanh tao, nồng nàn và quyến rũ bay xa
ngàn dặm. Hoa quỳnh như một nữ hoàng kiêu sa, kiều diễn trong thế giới cảnh vật
về đêm. Nó có vẻ đẹp lộng lẫy và mong manh nhưng thuộc họ xương rồng nên có sức
sống mãnh liệt trong cả những điều kiện khắc nghiệt. Giữa những đóa quỳnh nở rộ
dưới ánh trăng, Dương Vân Nga là một đóa quỳnh tôn quý và đặc biệt nhất. Chính
vẻ đẹp thanh tú, mỹ miều, uyển chuyển của nàng đã khiến cho cả vị chúa động Hoa
Lư Đinh Bộ Lĩnh và sau này là Thập đạo tướng quân Lê Hoàn say đắm. Đó cũng là một trong những lý do nàng được
làm chính cung ở cả hai triều đại nhà Đinh và nhà Tiền Lê.
Dương Vân Nga là vị Hoàng hậu được Đinh Tiên Hoàng sủng ái nhất chốn hậu cung nhờ vào tài sắc và đức hạnh của mình
Sau khi Đinh Bộ Lĩnh
dẹp loạn 12 sứ quân, chấm dứt thời kỳ loạn lạc kéo dài hơn 20 năm (945 - 967).
Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, xưng vương hiệu là Đinh Tiên Hoàng,
lấy niên hiệu là Thái Bình, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô tại Hoa Lư.
Ngài cho xây dựng cung điện, chế triều nghi, định lại các phẩm hàm bá quan văn
võ. Quần thần tôn ngài là Đại Thắng Minh Hoàng đế. Đến năm 970, Đinh Tiên Hoàng
tấn phong một loạt năm vị Hoàng hậu đó là Đan Gia, Trinh Minh, Cồ Quốc, Kiểu
Quốc và Ca Ông. Năm vị Hoàng hậu này quyền vị ngang nhau, không phân biệt quyền
lợi lớn nhỏ trước sau, mỗi vị ở một cung riêng. Sự kiện tấn phong Hoàng hậu
được Đại Việt sử ký toàn thư ghi như
sau: “Canh Ngọ, Thái Bình năm thứ 1,
[970] (Tống Khai Bảo năm thứ 3). Mùa xuân, tháng giêng […] lập 5 Hoàng hậu: một
là Đan Gia, hai là Trinh Minh, ba là Kiểu Quốc, bốn là Cồ Quốc, năm là Ca Ông”. Hoàng hậu
Trinh Minh tức Trịnh Thị, em ruột của viên tướng Trịnh Tú, là một người tâm
phúc, bạn từ thuở hàn vi của Đinh Tiên Hoàng. Hoàng hậu chỉ sinh được một công
chúa là Minh Châu, sau này được gả cho người em ruột của sứ quân Trần Minh Công
là Trần Thăng. Hoàng hậu Ca Ông là con một vị tộc trưởng rất uy tín trong các
bộ tộc người Mường ở Ái châu. Nhờ ảnh hưởng của gia đình Ca Ông, người Mường và
nhiều bộ tộc thiểu số khác đã ủng hộ Đinh Tiên Hoàng mạnh mẽ.
Hoàng
hậu Đan Gia chính là bậc quốc sắc thiên hương Dương Vân Nga. Nhờ có nhan sắc
xinh đẹp, lại hiểu biết nên Hoàng hậu trở thành người được nhà vua yêu thương
nhất. Hoàng
hậu Kiểu Quốc tức Kiều Nương vốn là em gái của sứ quân Kiều Công Hãn, cháu nội
của Kiều Công Tiễn, người đã giết Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ để cướp quyền
nhưng rồi lại phải chết dưới tay vị anh hùng dân tộc Ngô Quyền. Dòng họ Kiều
Công là một dòng họ có tiếng lâu đời, con cháu đông đúc, có ảnh hưởng rất lớn ở
vùng Phong châu. Trong khi sứ quân Kiều Công Hãn tướng thua quân rã đang trốn
tránh đâu đó, Đinh Bộ Lĩnh tình cờ gặp người em gái của vị sứ quân lỡ vận này
cũng đang lưu lạc phong trần. Thấy Kiều Nương cũng được người, lại có ý chiêu
an người trong dòng họ Kiều Công, Bộ Lĩnh bèn cho rước nàng về làm vợ. Cuối
cùng là Hoàng hậu Cồ Quốc, tức Hoàng Thị, mẹ của Phò mã Ngô Nhật Khánh. Đinh
Tiên Hoàng thấy Nhật Khánh là người có uy tín nhất trong Hoàng
tộc họ Ngô nên ngài tìm đủ cách để thu phục vị cựu sứ quân này. Ngoài việc gả
công chúa Phất Kim cho Nhật Khánh và cưới em gái của Nhật Khánh là Ngô Thị cho
Đinh Liễn, ngài lại cưới luôn Hoàng Thị cho chính mình tạo thêm một mối dây dể
buộc chặt Ngô Nhật Khánh.
Thời trẻ, Đinh Tiên
Hoàng vốn là người ham mê chinh chiến, ít lưu tâm đến nữ sắc. Từ Hoàng hậu đầu
tiên đến hai ba Hoàng hậu kế tiếp, nhà vua chưa thật sự có tình cảm mặn nồng
với người nào cả. Từ ngày lập năm cung Hoàng
hậu, tuy nói không phân biệt lớn nhỏ, trước sau, nhưng thực tế Đinh Tiên Hoàng
vẫn chiếu cố đến cung Đan Gia hơn các cung khác. Lý do dễ hiểu là ở cung Đan
Gia có một vị Hoàng hậu xinh đẹp, đức
hạnh lại có Hoàng tử Hạng Lang, được coi như một viên trân châu của
nhà vua. Thấy Dương hậu sinh được con trai, các
Hoàng hậu khác không ai muốn thua sút. Nên luôn ngầm tranh nhau, hễ có
dịp là nói xấu nhau với nhà vua. Dương hậu là người đẹp nhất, trẻ nhất, lại có con
trai, đương nhiên trở thành mục tiêu chính cho sự ganh ghét. Lúc bấy giờ nhà vua
mới lên ngôi, công việc còn rối rắm nhưng ngài vẫn cố gắng dành nhiều thì giờ
để đến với con. Hạng Lang càng lớn càng quấn quýt với vua cha. Năm 973, Dương hậu lại hạ sinh thêm một Hoàng tử nữa. Đinh
Tiên Hoàng đặt tên cho Hoàng tử là Toàn. Đinh Toàn cũng là một Hoàng tử đẹp đẽ, thông minh không kém gì
Hạng Lang. Hai đứa con đã thành hai cái vòng buộc chặt vị anh hùng Vạn Thắng
vương với cung Đan Gia. Nhờ sự
nuôi dạy, chăm sóc chu đáo của Dương hậu dành cho hai người con của mình mà hai
Hoàng tử Đinh Hạng Lang và Đinh Toàn ngày càng tỏ ra thông minh, đĩnh ngộ.
Đinh Tiên Hoàng luôn muốn các con của mình trở
thành những người tài ba nên đã mời nhều thầy giỏi đến dạy cho hai Hoàng tử nhỏ
cả văn lẫn võ. Hạng Lang nhờ có một bộ óc thông minh nên học hành rất tiến bộ.
Tuy còn nhỏ nhưng Hạng Lang đã có được căn bản võ nghệ đáng nể, Hoàng tử đã khá
rành rẽ việc cưỡi ngựa múa gươm. Điều đó làm cho Đình Tiên Hoàng và Dương hậu
rất vui mừng. Thấy được tài năng cùng với sự yêu thương sẫn có dành cho Hạng
Lang nên Đinh Tiên Hoàng quyết định tấn phong Hoàng tử Hạng Lang lên làm Thái
tử, chuẩn bị nối ngôi sau này. Sự kiện này được Đại Việt sử ký toàn thư ghi: “Mậu Dần [Thái Bình] năm thứ 9 [978], (Tống
Thái Bình Hưng quốc năm thứ ba). Mùa xuân, tháng giêng […] lập con nhỏ là Hạng
Lang làm Hoàng thứ tử, phong con thứ là Toàn làm Vệ vương”. Việc Đinh Tiên
Hoàng lập con thứ làm Thái Tử làm dấy lên
trong lòng Nam Việt Vương sự ganh ghét, đố kỵ. Đình Liễn cho rằng mình là con
trưởng đã cùng vua cha xông pha trận mạc, lập nhiều chiến công hiển hách lại
từng nhận tước phong của nhà Tống nhưng khi có Hạng Lang vua cha đã thiên vị
cưng chiều mà lập làm Thái tử nên đã sai người ám hại em mình. Đại Việt sử ký toàn thư có chép rằng: “Kỷ Mão, [Thái Bình]
năm thứ 10 [979], (Tống Thái Bình Hưng Quốc năm thứ 4). Mùa xuân, Nam Việt
Vương Liễn giết Hoàng Thái tử Hạng Lang.
Liễn là con trưởng của vua, thuở hàn vi cùng chịu gian khổ, đến khi định yên
thiên hạ, ý vua muốn truyền ngôi cho, mới phong làm Nam Việt Vương, lại từng
xin mệnh và nhận tước phong của nhà Tống. Sau vua sinh con nhỏ là Hạng Lang,
rất mực yêu quý, lập làm Thái tử. Liễn vì vậy bất bình, sai người ngầm giết
đi”. Cái chết tức tưởi của Thái tử Hạng Lang đã
làm chấn động cả triều đình Hoa Lư. Đinh Tiên Hoàng cảm thấy vô cùng đau xót, tức giận trước cái chết của Thái Tử và hạ lệnh xử trảm Nam Việt vương. Nhưng trước sự can ngăn của các vị đại thần và Dương hậu đã tha thiết
cầu xin nên nhà vua đã tha chết cho Đinh Liễn. Thương con út, giận con trưởng lòng Hoàng hậu như tan nát. Nay anh đã giết
em lại để thêm cha giết con nữa, gia đình tàn sát lẫn nhau thì Hoàng hậu còn
lòng dạ nào, mặt mũi nào mà sống tiếp. Dù rất bận việc triều chính nhưng vua
Đinh Tiên Hoàng vẫn sắp xếp thời gian đến cung Đan Gia để an ủi, động viên Hoàng hậu vượt qua quãng thời gian khó khăn này. Nỗi
đau ứa máu trong tìm của người mẹ mất con không thể nào diễn tả nỗi nhưng Hoàng
hậu Dương Vân Nga đã can trường vượt qua để bảo vệ gia đình, bảo vệ Hoàng tộc
dù mình phải chịu đau xót, đắng cay.
Chúc bạn ngày mới an lành và hãy đón chờ các kỳ sau của bài viết này nhé !
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét